Paul Ostendorf – futuroloog – vindt auteursrechten een hoogst overschatte manier om creativiteit te beschermen. Althans, in deze gedigitaliseerde tijd. Hij focust als futuroloog niet zozeer op nieuwe trends, maar juist op trendbreuken. Geen eindeloze octrooien meer op nieuwe uitvindingen, geen auteursrechten meer op liedjes van dode dichters en een wikiwetgeving.

‘John Lennon heeft vorig jaar 35 miljoen euro geïnd aan copyrights op zijn oeuvre. Elvis Presley is een goede tweede met 30 miljoen. Detail: lennon en Presley zijn dood. Het stoort mij dat doden door ons legislatieve stelsel meer kunnen verdienen dan de meeste levenden.’ En verder zegt hij: ‘Zie een liedje niet als een bron van inkomsten, maar als reclame. Laat een liedje gratis downloaden en trek mensen daarmee naar de concerten toe. Door op te treden kan een artiest dan een boterham verdienen. De meeste mensen krijgen toch alleen maar geld als ze echt werken?’

Trendbreuken raken vrijwel altijd het recht. En dat is de reden waarom hij het erg belangrijk vindt dat juristen de nieuwste ontwikkelingen op de voet volgen. ‘De kloof tussen dat wat kan en wat de wet is wordt steeds groter’ volgens Ostendorf. ‘Wij stevenen af op een wereld waarin alles met alles is verbonden, grenzen verdwijnen. Maar ons legislatieve stelsel beperkt zich tot het geografische domein. De bestaande wetten richten zich dus op begrensde zaken, terwijl die grenzen verdwijnen. Dat betekent dat je het als advocaat niet alleen meer redt met kennis van de wet.’

Het gevolg van de digitale ontwikkelingen zou - in zijn optiek - dan ook het ontstaan van een wereldwijde wetgeving kunnen zijn. Net als Wikipedia, zouden wetten ook op deze manier tot stand moeten komen. ‘De uitkomst van wat wij wereldwijd denken en vinden zouden in een wereldwijde wet terecht kunnen komen.’

Natuurlijk is het zover nog lang niet. Daarvoor zijn er veel te veel verschillende opvattingen in de wereld. Maar Ostendorf (zie: www.neoversum.com) heeft m.i. wél een punt als het gaat over de invloed van het internet op het auteursrecht en andere rechten van intellectuele eigendom. In de praktijk blijkt het – ondanks de dankzij allerlei wereldwijde verdragen waarin gemeenschappelijke grondslagen voor de nationale regelgeving is opgenomen – momenteel volstrekt onmogelijk om wereldwijde licenties te sluiten voor het (mondiale) gebruik van auteursrechten via het internet. Wereldwijd legaal opereren is bijv. als het gaat om muziek of beeld momenteel feitelijk niet mogelijk. Maar de praktijk is sterker dan de leer en gaat gewoon door. De algemene acceptatie van de aan de intellectuele eigendomsrechten ten grondslag liggende rechtsbeginselen worden op deze wijze automatisch uitgehold.

Dat zie je enigszins terug bij de roep vanuit de muziekbranche voor een langere beschermingstermijn van de naburige rechten. Men wil graag naar een beschermingsduur van 90 jaar in plaats van 50 jaar, en wijst daarbij (onterecht) naar de ontwikkelingen in de Verenigde Staten. Bernt Hugenholtz heeft de regering al eens eerder geadviseerd over dit vraagstuk en gezegd dat er eerder redenen zijn voor een kortere dan een langere beschermingsduur. Ik ben dat met hem eens. Verder wil ik zelf in ieder geval proberen de 2009-editie van mijn boek Praktijkgids Artiest en Recht in een wikivariant te laten publiceren. Begin volgend jaar komt er eerst nog een traditionele versie van het boek uit. Maar daarna zou een wikiversie ideaal zijn. Ik ben benieuwd wat uitgever Kluwer daarvan zal vindenJ.

(Bron: OSR Oprecht nummer 10, 12 december 2007)