In Amerika gaat het gerucht dat Spitzer, die voorheen als openbaar aanklager de schrik van Wall Street witteboordencriminelen was en momenteel Gouverneur is van New York, het zeker niet bij één escort meisje heeft gelaten. Hij zou tienduizenden dollars hebben besteed aan dure prostituees. Het bezoeken van prostituees is als zodanig niet strafbaar in de Verenigde Staten, maar de burger wil van Spitzer weten wie de rekeningen heeft betaald. Zijn aftreden wordt ieder moment verwacht.

Wat heeft dat met de platenindustrie van doen? Zo op het eerste gezicht niet veel, maar Spitzer was als openbaar aanklager niet alleen de schrik van Wall Street, maar óók van de leidinggevenden bij de ‘major’ platenlabels. Spitzer pakte niet al te lang geleden de ‘payola’ praktijken van de Amerikaanse majors hard aan.

Het Amerikaanse Entercom, eigenaar van 105 radio stations, betaalde eind 2006 een boete van $ 4.25 aan Spitzer toen hij nog advocaat generaal was. Bovendien beloofde Entercom officieel dat zij alle pay-for-play regelingen zou staken, betaling van onafhankelijke pluggers zou verbieden, interne controle systemen zou opzetten om nieuwe payola betalingen te voorkomen en er zou een auditor worden ingehuurd om een en ander te controleren. Entercom regelde de payola middels bepaalde programma’s, die ‘CD Preview’ en ‘CD Challenge’ werden genoemd. Via deze programma’s werden de hitlijsten gemanipuleerd, mits daarvoor door een label werd betaald. Dankzij de schikking ging de rechtszaak, waarin Entercom beschuldigd zou worden van het uitlokken van de betaling van smeergelden door major labels, niet door. Universal betaalde in 2006 $ 12 miljoen boete aan Spitzer vanwege illegale payola praktijken, Sony BMG $ 10 miljoen, Warner Music $ 5 miljoen en EMI als laatste $ 3.5 miljoen. Uit het desbetreffende schikkingdocument blijkt dat Entercom een overeenkomst van 5 jaar heeft gesloten met het openbaar ministerie, als gevolg waarvan men in beginsel niets van waarde mag ontvangen van een label of personeelslid van een label, ook niet voor een winnaar van een radio wedstrijd. In beginsel, want een radio station of de personeelsleden van een radiostation mogen toch nog steeds wel wát ontvangen, namelijk:

-         promotionele items met een waarde tot $ 25 (sleutelhangers, bekers, petjes etc.);

-         20 exemplaren van een CD

-         maximaal 20 kaartjes per popconcert

-         bescheiden persoonlijke giften ivm feestdagen tot een bedrag van $ 150

-         maaltijden en entertainment tot $ 150 per persoon per evenement

-         reis en verblijfkosten voor maximaal 20 trips per station per jaar naar live shows

Ik vind dat persoonlijk nog heel wat. Hoezo geen payola meer? Met name is het Entercom verboden welke gelden dan ook te ontvangen van independent promotors. Nu Spitzer in slechts enkele dagen tijd wel heel diep van zijn voetstuk is gevallen vanwege een seksschandaal, lijkt enig leedvermaak bij de majors mij onvermijdelijkJ.

Ook in Nederland komen payola schandalen en andere vormen van misleiding van de muziekconsument zo nu en dan voor. Eind oktober 2007 bleek dat weer eens overduidelijk uit de ‘cursus hit scoren’ van nlpop.blog.nl. In deze cursus ‘met een knipoog’ wordt zelfs gesteld dat de grote platenmaatschappijen voor minstens 50% zélf bepalen wat er in de hitlijst staat door zelf singles op te laten kopen. Het opkopen van ‘eigen’ singles en het georganiseerd laten downloaden van ‘eigen’ nummers (downloadmanipulatie) zijn volgens deze cursus beproefde middelen gebleken om een hit te scoren. Of bij ons ook met de Spitzer affaire vergelijkbare seksschandalen voorkomen, is mij helaas niet bekend.