Gisteren stond ik in de rechtszaal in verband met het door mijn cliënt al dan niet kunnen leveren van toegangsbewijzen voor de voetbalwedstrijd Nederland – Frankrijk. Deze wedstrijd om het Europees kampioenschap wordt vandaag gespeeld, dus de tijdsdruk was groot. Mijn cliënt kon de tickets gelukkig op het laatste moment toch nog leveren, zij het dat hij ze moest afnemen tegen een veel hogere prijs dan aanvankelijk was afgesproken. Maar dat was een beter resultaat dan een paar dagen eerder, toen was gebleken dat mijn cliënt de aan een derde beloofde tickets voor de wedstrijd Nederland – Italië helemaal niét had kunnen leveren. En vele doorverkoopbureaus overkwam hetzelfde. De doorverkoop van tickets blijkt namelijk een zeer risicovolle handel. In het geval van mijn cliënt bleek de Italiaanse voetbalbond de hoofdschuldige van de ontstane chaos, maar zie die bond maar eens juridisch aan te pakken.

Er is momenteel veel te doen over secondary ticketing. De voetbalbonden hebben er last van, de organisatoren van festivals en optredens én vooral ook de consument, zo lijkt het. Maar de betalingsbereidheid van de consument is tegelijkertijd de motor achter het geheel. Mensen blijken soms astronomische bedragen te willen neertellen voor een toegangsbewijs. Om het toegangsbewijs heen worden vaak allerlei arrangementen met bus of vliegvervoer en hotel of campingovernachting verzonnen, waardoor de ‘happening’ een onvergetelijke ervaring moet worden voor de consument. En die hapt gretig toe. Zelfs voor duizenden euro’s in plaats van de oorspronkelijke 60 euro die het toegangsbewijs de eerste koper heeft gekost.

Het blad EB LIVE heeft onlangs aandacht besteed aan ‘secondary ticketing’, zoals de doorverkoop van kaarten ook wel wordt genoemd. Daarin werd tevens gewezen op de initiatiefwetsvoorstel dat onlangs is ingediend door de SP en het CDA. Dit wetsvoorstel moet de doorverkoop van tickets voor culturele en sportevenementen MET WINST (een onkostenvergoeding is wél toegestaan) aan banden leggen. Het wetsvoorstel richt zich zowel tot de handelaren als de consument. Verboden is immers verboden. Een verbod op doorverkoop van tickets door de consument zou betekenen dat veilingsites zoals viagogo.com de deuren in Nederland wel kunnen sluiten. Op deze website kan de consument immers zijn eigen kaartje(s) doorverkopen. De doorverkoop wordt door velen gezien als slecht voor de organisator, de locatie en de artiest. Immers, daar waar zij de prijzen bewust laag houden om concerten en wedstrijden voor een ieder toegankelijk te houden, gaan anderen er met de woekerwinsten vandoor.

De doorverkopers zélf zien dat anders. En recentelijk een artiest als Madonna ook. Steeds vaker verplichten artiesten hun promotors juist een deel van de kaarten via veilingsites als viagogo te verkopen. Een staanplaats voor Madonna’s Sticky & Sweet Tour in Amsterdam Arena kost momenteel via deze veilingsite € 138,-. Een plaatsje op de tribune vlak bij het podium kost op dit moment € 460,-. Maar een VIP-arrangement kost ‘slechts’ € 359,- en is dus een betere deal voor de consument. Ter vergelijking: normaliter kost het duurste kaartje voor dit concert € 108,-. Via de veilingsites komen artiesten er achter wat hun werkelijk marktwaarde is, waardoor ze een volgende keer zélf een hogere toegangsprijs kunnen bedingen. Bovendien kunnen op deze manier álle soorten fans aan bod komen, ook de late, luie of rijke fan die niét voor de deur van het ticketbureau wil liggen om een kaartje te bemachtigen.

Terug naar het wetsvoorstel. Ik begrijp uit de media dat SP-Kamerlid Arda Gerkens van mening is dat het massaal opkopen van kaartjes er juist voor zorgt dat evenementen slechter bereikbaar zijn voor mensen met een bescheiden inkomen. Het wetsvoorstel regelt dan ook de mogelijkheid voor de Consumentenautoriteit om boetes op te leggen aan handelaren die toegangsbewijzen aanbieden. Mocht een kaartje onverhoopt al verkocht zijn tegen een hogere prijs dan de oorspronkelijke, dan kan de consument het teveel betaalde bedrag terugeisen, aldus mevrouw Gerkens, desnoods via de rechter. Ik weet natuurlijk niet of mevrouw Gerkens nog wel eens geprocedeerd heeft de laatste tijd, maar het voeren van een gerechtelijke procedure voor het terugkrijgen van de woekerwinst van (laten we zeggen) € 50 - € 1.500 per kaartje kost behoorlijk veel tijd en vooral geld. De kosten zullen niet opwegen tegen de baten. Nu bedrijven als viagogo.com en vele andere ticketshops bovendien in allerlei landen om ons heen zitten, lijkt een strikt Nederlandse aanpak van de doorverkoop van tickets mij weinig zinvol. Internetverkoop kan dan simpelweg via een in het buitenland gevestigde server plaatsvinden teneinde de Nederlandse regelgeving te ontwijken, zo lijkt mij. In Duitsland en Engeland is en blijft secondary ticketing namelijk in ieder geval toegestaan. De rechter oordeelde in dit verband al eens vijf jaar geleden dat Mojo in haar eisen niet ontvankelijk was als het ging om de verkoop van arrangementen door een tussenhandelaar buiten Nederland.

De tekst van het wetsvoorstel is nog niet bekend gemaakt. Ik vraag me af of daarin de verkoop van (reis)arrangementen met tickets binnen Nederland ook wordt aangepakt. Deze vorm van doorverkopen levert het meeste op. Om doorverkoop tegen te gaan staat op tickets vaak het verbod van doorverkoop afgedrukt. Dat is dan een voorwaarde van de overeenkomst die geldt tussen de promotor en de koper. Maar ten aanzien van dit doorverkoopverbod heeft de rechter al eens eerder vastgesteld dat een dergelijk verbod ‘niet in de weg staat aan de verkoop door de tussenhandel van arrangementen aan derden, waarvoor een toegangsbewijs van het georganiseerde concert slechts deel uitmaakt’.

Kan een artiest zich met behulp van het merkrecht verzetten tegen doorverkoop? Ook dat is niet het geval. Ook al is de naam van de artiest gedeponeerd als woordmerk en kan een merkhouder doorgaans het gebruik van zijn merk door derden tegengaan, de rechter heeft bepaald dat het noemen van de (merk)namen (niet te verwarren met het plaatsen van de logo’s!) voor de doorverkoop van tickets ‘nodig is om de aard en inhoud van de aangeboden arrangementen aan te duiden, zodat van de tussenhandelaar niet in redelijkheid kan worden gevergd dat zij zich van het gebruik van de merken onthoudt’.

De gebleken feitelijke onmogelijkheid om een waterdicht, internationaal gesloten verkoopsysteem voor voetbalkaartjes op te zetten heeft in de rechtspraak geleid tot het oordeel dat de doorverkoop van deze kaarten niet kan worden verboden op grond van het onrechtmatig profiteren van de wanprestatie van de kaartenhouders.

Vanavond worden er 40.000 – 50.000 Oranjefans verwacht in Zwitserland voor de voetbalwedstrijd Nederland tegen Frankrijk. Ook zonder kaartje blijven sommige evenementen immens populair.